KHÔNG THỂ KHÁC!

1. Hai người bạn trò chuyện với nhau:

- Mày có biết tham nhũng là xấu xa lắm không? – Có biết; – Mày có biết những đồng tiền tham nhũng là mồ hôi nước mắt của người dân, trong đó có cả những người là bà con, cô bác, anh chị… của mày không? – Có biết; – Thế mày có biết người ta đang ca thán, nguyền rủa những thằng như mày không? – Có biết; Vậy tại sao mày vẫn cứ tham nhũng? – Vì không thể khác được mày ạ! Tao không làm thế thì bị xem là “thành phần cá biệt” như chơi, nguy lắm.

2. Một người bạn trò chuyện với bác sĩ:

- Ông có nghe người ta đang nói nhiều đến hiện tượng “phong bì”, “phong bao” trong bệnh viện không? – Có nghe; Ông có là “đối tượng” của tình trạng đó không? – Tôi cũng không là ngoại lệ; – Thế ông có biết người nhà bệnh nhân đã phải rất khổ sở, họ đang chạy đến muốn lìa đôi chân, phải khóc đến hết nước mắt, phải cố nhịn ăn, nhịn uống mới có được một khoản tiền nhỏ để khám chữa bệnh hay không? – Có biết; – Ông có biết là ông quá ác và quá nhẫn tâm khi đòi hỏi những đồng tiền của những người khốn khổ đó hay không? – Đôi lúc tôi cũng cảm thấy xấu hổ nhưng … ; – Không nhưng nhị gì hết! – Tôi cam đoan là ông đều biết, biết tất tần tật. Nhưng tôi không hiểu tại sao ông lại làm thế? – Vì không thể khác được ông ạ! Ai cũng làm vậy thì khác thế đ. nào được.

3. Một người bạn trò chuyện với thầy giáo:

- Là thầy giáo chắc ông có biết đến chuyện chạy trường, chạy lớp chứ? – Tất nhiên!; – Thế ông nghĩ sao về thực trạng này? – Ui chà, ai có nhu cầu thì cứ chạy chứ nghĩ với ngợi gì? – Tôi nghe nói ở nhiều trường người ta ra giá hẳn hoi, có khi lên đến vài chục ngàn USD cho mỗi suất luôn đó? – Có nghe; – Thế ông có từng tham gia mấy vụ này không? – Cũng đôi khi vì một vài mối quan hệ mà phải đành chấp nhận thôi; – Thế ông có biết làm vậy là bất công với những em có hoàn cảnh gia đình khó khăn và vi phạm đạo đức làm thầy không? – Thì tôi chỉ … cải thiện đời sống thôi mà. Vã lại mấy ông quan chức, bác sĩ… thu nhập cao ngất ngưỡng còn là thế huống hồ thu nhập ba cọc, ba đồng như tôi …; – Chẳng lẽ vì mấy đồng tiền mà ông bán rẻ danh dự cao quý của người thầy mà xã hội đã dành cho ông sao? – Vì không thể khác được ông ạ! Tôi không làm thì người khác cũng làm thôi mà.

…

Trên đây chỉ là vài ví dụ điển hình cho một xu hướng “không thể khác được” đang diễn ra trong cuộc sống hàng ngày hiện nay. Dường như để khỏa lấp hay đánh lừa cảm nhận của mình về những gì đang tồn tại như một thứ dịch bệnh thì không có gì tốt hơn là đẩy trách nhiệm về phía cơ chế hay xu hướng xã hội. Bởi nói là do cơ chế, do xu hướng thì không thể cưỡng lại được, không thể thay đổi được, và tất nhiên mục đích cuối cùng là để chối bỏ những tội lỗi của mình.

Thật không thể chấp nhận được khi chỉ vì lòng tham mà người ta đã đánh mất lương tri, đạo đức hay giá trị dù chỉ đang loe loét của chính mình. Vì tiền người ta sẵn sàng chấp nhận lấy đi những gì còm cỏi nhất, cơ cực nhất và kể cả niềm hy vọng nhỏ nhoi của người dân nghèo, trong đó có cả những người thân của mình.

Đáng buồn thay khi những chuyện vốn được xem là hy hữu, là đáng lên án ở những xã hội tiên tiến khác lại được xem là “chuyện thường ngày ở huyện” ở quê hương mình.

Hôm kia, tôi có nghe một câu chuyện về gia đình một ông cán bộ công an ở huyện nọ. Sau khi đã về hưu an hưởng tuổi già với cơ ngơi được xem là khá đồ xộ ở một vùng nông thôn nghèo. Nhưng oái ăm thay, nghỉ ngơi chưa được vài hôm thì được tin thằng con trai lâm vào cảnh nợ nần chồng chất do cá độ đá banh, đánh bài đánh bạc.

Đáng nói là số nợ này đã tích tụ từ nhiều năm nay, tức từ lúc ông bố còn đương chức. Cậy thế cha, cậu con trai mượn tiền khắp nơi, số nợ lên đến con số mấy tỉ đồng. Giờ người cha hết chức quyền rồi thì cũng là lúc chủ nợ đến đòi tiền và có khả năng phải bán nhà, bán đất tất tần tật để trả nợ cho con.

Nhiều người thầm nghĩ: Của thiên thì trả địa mà thôi. Thật là đơn giản. Một sự thật đơn giản đến hiển nhiên.

Lẽ thường, những đồng tiền do mồ hôi, nước mắt kiếm ra thì người ta mới thực sự quý, chứ còn tiền từ trên trời rơi xuống, từ những phi vụ “áp phe”, làm ăn bất chính thì rồi cũng bỏ ta mà đi, không bằng cách này thì cách khác.

Trong khi đa phần những người dân lao động chân chính đang phải vật lộn với bao nhiêu thứ bộn bề trong khó khăn chồng chất thì vẫn còn đâu đó rất nhiều người đang nhỡn nhơ tiêu xài phung phí những đồng tiền của người khác, lại còn tỏ ra tự hào vì điều đó. Thật là trơ tráo khôn cùng.

“Không thể khác”, “Không thể khác”… Không biết đến bao giờ cái điệp khúc khốn nạn ấy sẽ thôi được cất lên mỗi khi có người nhắc đến?

Nếu cứ kêu mãi kêu ca “không thể khác” trong khi chẳng có gì khác cả thì rồi đây cái kết cục bi thảm “không thể khác” như ông quan huyện kia hay còn hơn thế nữa sẽ vẫn đang chờ đợi ở phía trước. Đó là kết quả hiển nhiên mà thôi.

• Trần Minh Quân

Kinh Việt Nam – Xin hãy dừng tay

• Trịnh Công Sơn, 1968. Lời tựa tập nhạc “Kinh Việt Nam” (*)

Tập nhạc: Kinh Việt Nam

Kinh Việt Nam là những tiếng kêu thương thống thiết, khởi từ một thực trạng máu xương. Kinh Việt Nam cũng là lòng mơ ước về một rạng đông cho đêm tối dài lâu nầy. Những bài ca được viết từ những hân hoan lắng nghe được trong lòng người. Ðó là nỗi hân hoan của đám đông chờ mong ngày hồi sinh.

Ðã có điều gì không thật suốt hai mươi năm nay. Một lầm lỡ đã lên đường và phải đi cho trót con đường máu xương. Như một mũi tên vô tri bỗng lỗi thời trong một nhiệm kỳ vô định. Chúng ta, dù muốn dù không, bị biến thành những mũi tên đinh hướng được bắn đi từ những đồ hình huy hoàng tưởng tượng và ngần hạn. Dân ta tàn phế hai mươi năm. Nước mắt và máu đã làm thành những con suối lớn chảy mòn tiềm lực sáng tạo.

Ðến lúc chúng ta phải dừng tay và nhìn lại. Xác thân anh em thừa đủ biến thành con đập lớn ngăn chận những mưu toan phi nhân. Ðã mười năm nay, anh em ta săn đuổi nhau bằng hận thù giả tạo. Không thể có một thứ hạnh phúc nào chờ đợi ta sau cuộc săn đuổi dài hạn đó. Hố thẳm đã mở ra dưới chân dân tộc nầy. Lương tâm con người đang trên đà bị phát mãi. ở cuối chân trời Việt Nam, những tia nắng nghèo nàn và bệnh hoạn từ một mặt trời hết sinh khí sắp đi vào hôn mê.

Xin hãy dừng tay và cùng chờ nhìn một mặt trời tươi trẻ sẽ được khai sinh ở phương Ðông. Xin hãy dừng tay để mọi căn nhà Việt Nam có thể mở rộng cửa chờ đón một sớm mai hòa bình. Còn rất nhiều con đường mở ra cho tương lai chúng ta. Những con đường đưa ta về dựng lại một tổ quốc đích thực.

Xin hãy dừng tay đề được nghe ba mươi mốt triệu tiếng hò reo trong cùng một phút hân hoan. Ðể cho con sông, dòng suối, núi rừng và mặt đất cằn khô nầy được thở lại điều hòa. Tiếng hát đã có thê cất lên để nuôi lớn ước mơ.

Ta đã có sẵn một hành trang quý giá của hơn bốn nghìn năm đê còn mãi bước đi trên những lộ trình mới về tương lai. Ta phải đi tới bằng con tim sứ giả mang niêm tin và lời hứa hẹn cửa những người đã nằm xuống. Ta phải tìm lại quê hương bằng sức sống mãnh liệt vì trong cơ thể ta đã luân lưu thêm dòng máu của anh em không còn.

Quanh đây, những trường học, những bệnh viện, những đình làng, những phiên chợ, những cánh đồng sẽ được bắt đầu lại với những ngày nhân đạo, với một dân tộc nhân bản.

Xin đừng bao giờ làm kẻ phản bội với một quá khứ hiên linh.

CỎI NHẠC TRỊNH CÔNG SƠN

Tôi vẫn nghĩ, chia ly và bất hạnh là, phần đất mầu mỡ nhất cho những hạt giống hiếm quý nẩy sinh, tươi tốt.

Tôi vẫn nghĩ, đọa đầy và vĩnh biệt là những thửa ruộng đầu tiên, mang lại cho nhân loại, những mùa gặt nhân phẩm cao quý và những hạt mầm trí tuệ vạm vỡ mai sau.

Tôi vẫn nghĩ, sự xuất hiện của mỗi thiên tài, trong từng lãnh vực, chính là sự khai mở một cánh cửa khác cho tâm hồn hay não bộ. Nó, tựa những tia sáng hồng ngọc, có khả năng cắt bỏ xích xiềng vong thân, giải phóng tâm thức đọa lạc. Nó, tựa những bông hoa cảm thông, mọc lên từ những phần thịt xương đã lấp.

Nhìn tự lăng kính này, nhạc Trịnh Công Sơn, đã mở ra không chỉ một mà, rất nhiều chân trời, rất nhiều cửa khác.

Sự định hình của cõi âm nhạc mang tên Trịnh Công Sơn là một định hình rõ, dứt. Như một định tinh, cõi nhạc Trịnh Công Sơn đã gửi đi những tín hiệu thương yêu, phát ra những nguồn ánh sáng đùm bọc.

Cát bụi

Vào một buổi chiều ngày tháng không còn nhớ, tôi một mình đến rạp Casino xem phim ”Hiệp sĩ mù nghe gió kiếm” tập 6 . Đây là bộ phim nhiều tập, đã xem tập này thì không thể không chờ xem tập khác. Nói chung là tập nào cũng hấp dẫn. Trong 6 tập có đoạn hiệp sĩ mù xuất kiếm giải cứu cho một nàng Kiều xinh đẹp. Cứ mỗi tuyệt chiêu xuất ra là nghe có một tiếng nói bình giả ca ngợi. Đường kiếm như có thêm sức mạnh mỗi lúc một uyển chuyển huy hoàng hơn. Sau khi cứu được nàng Kiều, hiệp sĩ mù quay về phía tiếng nói vái tay chào hỏi. Hoá ra bên vệ đường dưới gốc cây to có một người mù khác đang ngồi xếp bàn, trên hai chân có cây đàn bọc trong bao vải gác ngang. Người nghệ sĩ mù có nhã ý chơi một bản đàn tặng hiệp sĩ mù. Hai người bèn kéo nhau vào một khu rừng gần đấy. Hình như rừng vào thu nên các cành đều trơ lá, chỉ thấy một đám lá vàng đỏ trải dài trên mặt đất. Hai người ngồi tựa vào hai gốc cây đối diện nhau. Tiếng đàn cất lên như một lời than thở ngậm ngùi về đất trời, về kiếp người. Tiếng đàn nửa chừng bỗng đứt giây. Người nghệ sĩ mù nói : có kẻ bất thiện dang nghe lén. Quả đúng như vậy, có một tên gian đang rình rập hiệp sĩ mù. Thế là hai người lặng lẽ chia tay.

TIỂU SỬ: THEO TÁC GIẢ SÂM THƯƠNG

Sâm Thương, nhà văn, biên kịch, một trong các người bạn chí thân luôn luôn có mặt bên Trịnh Công Sơn trong nhiều năm tháng sau cùng, đã khởi sự những trang viết về cuộc đời người nhạc sĩ. Nhân dịp năm thứ ba Trịnh Công Sơn qua đời, Sâm Thương đã hân hạnh đưa lên mạng phần thứ nhất: từ thuở ấu thơ cho đến năm Trịnh Công Sơn mười chín tuổi.

Một tháng sau hiệp ước Munich, Nhật bắt đầu cuộc Nam tiến bằng việc chiếm đóng Quảng Châu, cô lập Hồng Kông khỏi đại lục Trung Quốc. Ngày 10.02.1939, bước đầu Nhật tiến chiếm các cứ điểm chiến lược ở biển Đông đảo Hải Nam gần bờ biển Đông Dương thuộc Pháp và quần đảo Sinam, Trường Sa.

Mùa Xuân năm 1939, Đức quốc xã kéo quân đến biên giới Tiệp Khắc, và ngày 13.03 năm đó, xâm nhập vào thủ đô Prague của Tiệp Khắc. Một tháng sau, ngày 7.04, quân đội Ý đánh chiếm lãnh thổ Albanie trong vùng Balcan. Các quốc gia Tây Âu yếu thế, không có phương án đối phó, đành phải quay về một số nước nhược tiểu ở miền đông để thiết lập một “phòng tuyến cuối cùng để bảo vệ hòa bình”. Ngày 13.04.1939, hai chính phủ Anh, Pháp ký với chính phủ Ba Lan một hiệp ước liên minh quân sự. Nhưng ngày 28.04.1939, Đức xóa bỏ Hiệp ước bất xâm phạm với Ba Lan, và tuyên bố bãi bỏ luôn cả Hòa ước Anh–Đức.

Ngày 25.5.1939, Hitler và Mussolini cùng ký kết một Hiệp ước mang tên Pact of Steel liên minh hai quốc gia Đức -Ý về mọi phương diện. Đức quốc xã bắt đầu uy hiếp Ba Lan và lên tiếng đòi lại hải cảng và eo đất Dantzig ở bên trong lãnh thổ quốc gia này. Chiến Tranh Thế Giới thứ hai đã khởi đầu với những đau thương tang tóc chưa từng có.

Trong khi đó, Việt Nam đang sống dưới ách thống trị của thực dân Pháp, một nước Pháp đang chà đạp các dân tộc thuộc địa và run rẩy trước sức mạnh của bọn Phát-xít Đức đang lớn dậy. Trịnh Công Sơn đã có mặt trên “cõi tạm” này trong một bối cảnh chính trị thế giới và quốc nội như thế đó.

Trịnh Công Sơn sinh ngày 28 tháng 2 năm 1939 tại Daklak, cha là Trịnh Xuân Thanh, mẹ là Lê Thị Quỳnh. Thật ra, Daklak không phải quê quán của anh, cha mẹ anh trước đây đều sinh sống tại Thừa Thiên – Huế, gốc làng Minh Hương, xã Hương Vinh, huyện Hương Trà. Thân sinh Trịnh Công Sơn là một người yêu nước, không chấp nhận chế độ hà khắc và bạo ngược của thực dân Pháp đối với đồng bào mình, nên đã có những họat động bí mật chống đối nhà cầm quyền Pháp, ủng hộ những lực lượng kháng chiến. Nói đúng, ông không đứng trong hàng ngũ những người Cộng Sản, mà chỉ là một người yêu nước như bao nhiêu người Việt Nam yêu nước khác thời đó. Do luôn bị mật thám của Pháp theo dõi và gây không ít khó khăn, năm 1937, ông đã lặng lẽ đưa vợ vào sinh sống ở Daklak. Ở đây, ông mở cửa hiệu may mặc Kam Tik trên đường Nguyễn Thái Học (nay là đường Điện Biên Phủ), cạnh rạp chiếu bóng Buôn Mê Thuột.

Đồng thuận cao: Từ phòng họp đến báo chí

Ta thường thấy đồng thuận cao, chưa biết những đồng thuận đó có mang lại kết quả cao hay không. Tuy nhiên có một điều thấy rõ là khi đó tư duy sẽ bị thụt lùi

Trần Minh Quân

Đồng thuận cao. Đó thường là kết luận trong cuộc họp cho ý kiến về một vấn đề hoặc bầu một chức danh nào đó tại Việt Nam hiện nay, đặc biệt là trong các cuộc họp đảng bộ các cấp.

Đồng thuận cao đồng nghĩa là có rất ít hoặc hầu như không có ý kiến trái chiều hay không nêu ra ý kiến (bỏ phiếu trắng).

Đồng thuận cao, có khi cao đến 100% hặc hơn 99% đôi khi tạo cho người đọc thông tin có cảm giác như đang xem một vỡ kịch đã được đạo diễn trước. Điển hình trong các kết quả đồng thuận cao như việc ông Nguyễn Bá Thanh được bầu làm Bí thư TP Đà Nẵng với tỉ lệ cao ngất ngưỡng 99,66% với số phiếu 298/299.

Ngoài ra, sự đồng thuận cao thể hiện tính dễ dãi trong các quyết định quan trọng có liên quan đến nhiều người.

Trong khi đó, tại các cuộc tranh luận hay bỏ phiếu về nhân sự, bỏ phiếu thông qua một bộ luật nào đó ở các nước khác, tỉ lệ đồng thuận hay không đồng thuận ít có cách biệt. Kết quả đó thể hiện một quy luật tự nhiên – xã hội, đạt được mục tiêu này thì phải hy sinh bớt những mục tiêu khác, đó là chưa kể đến quan điểm của con người về mỗi sự việc cụ thể thường không giống nhau. Ở Việt Nam ta có câu “chín người, mười ý” cũng từ quy luật xã hội này.

Ngoài ra, tỉ lệ đồng thuận không cao ở các nước khác thể hiện tính dân chủ, mỗi người có quyền đưa ra ý kiến, đưa ra quan điểm của mình, miễn sao họ thấy hợp lý và có lợi cho họ, cho cộng đồng mà họ là người đại diện.

Một ví dụ điển hình về sự đồng thuận không cao là Bộ luật cải cách y tế tại Mỹ được ban hành với một tỷ lệ chênh lệch nhỏ nhoi (219 phiếu thuận và 212 phiếu chống), cho thấy việc thông qua dự luật hay một quyết định nào đó ở các nước phương tây khó khăn như thế nào.

Ngoài những biểu hiện đồng thuận cao trong các cuộc họp, trong thời gian gần đây trên báo chí xuất hiện những tin tức cũng thuộc dạng này, tin tức “đồng thuận cao”.

Sự việc đồng loạt các báo đăng tin về sự kiện nổ pháo hoa tại sân Mỹ Đình, sau đó đồng loạt rút xuống, sau đó lại đồng loạt được đăng lên với nội dung na ná nhau, có khi bê nguyên từng câu chữ từ tin của TTXVN.

Tiếp đến sáng nay ngày 14/10/2010 một thông tin tương tự cũng được “đồng thuận” cao, đó là tin Rà soát toàn bộ thiết kế các hồ chứa bùn đỏ ở Tây Nguyên từ cổng thông tin chính phủ, sau đó cũng Rà soát toàn bộ thiết kế các hồ chứa bùn đỏ ở Tây Nguyên từ báo Pháp Luật TP, và lại … cũng  Rà soát toàn bộ thiết kế các hồ chứa bùn đỏ ở Tây Nguyên trên báo Lao Động.

Có những sự việc cần lấy nguồn từ một nguồn thông tin nào đó, tuy nhiên đã là nhà báo, đâu nhất thiết phải bê nguyên bài viết hay tựa đề bài viết về đăng. Mỗi người viết báo có quyền sáng tạo, thể hiện thông tin theo cách của riêng mình, miễn sao những thông tin nêu ra đúng sự thật, không bịt đặt, thêm bớt hay phạm luật.

Đồng thuận cao là tốt, nó thể hiện được ý chí, ý nguyện của đa số người tham gia cho ý kiến. Tuy nhiên “đồng thuận” đến không có lấy một ý kiến khác thì thật đáng suy nghĩ.

Kết quả đồng thuận cao kiểu này cho thấy một số người tham gia cho ý kiến hay bỏ phiếu không tự chủ, không có quan điểm rõ ràng, không phát huy được tính sáng tạo, bị bó buộc tư duy.

Đồng thuận không cao không phải là không tín nhiệm, không tán thành. Khi không đồng thuận, người bỏ phiếu có thể là có ý kiến khác hay hơn, hợp lý hơn theo cách nghĩ của họ. Đôi khi có ý kiến khác ngược lại cũng rất quan trọng, cần chia sẻ, suy ngẫm. Tiếp thu, phát huy thêm những nhận định, những gợi ý mới sẽ phát huy được tính sáng tạo, thói quen tìm tòi suy nghĩ của mỗi người.

Ta thường thấy đồng thuận cao, chưa biết những đồng thuận đó có mang lại kết quả cao hay không. Tuy nhiên có một điều thấy rõ là khi đó tư duy sẽ bị thụt lùi.

Từ sự kiện Lưu Hiểu Ba, Trung Quốc nên nhìn lại chính mình

Ngay từ bây giờ, Trung Quốc nên biết hãnh diện vì công dân họ, ông Lưu Hiểu Ba là một người Trung Quốc đích thực đạt được giải Nobel danh giá

Trần Minh Quân

Những năm trước, giải thưởng Nobel ở mọi lĩnh vực tuy có ý kiến bàn tán, khen chê, có người đồng tình, có người phản đối, nhưng không gay gắt và tốn nhiều giấy mực trên các báo, báo mạng trong, ngoài nước, các blog cá nhân tiếng Việt như năm nay, đặc biệt là giải Nobel hòa bình.

Giải Nobel hòa bình năm 2010 được trao cho ông Lưu Hiểu Ba, người đang lãnh án tù giam 11 năm tại Trung Quốc.

Do đâu mà giải Nobel hòa bình năm nay lại được bàn tán nhiều đến vậy? Phải chăng do ông Lưu Hiểu Ba được trao giải khi còn đang ngồi tù. Lý do này là có thật, tuy nhiên chưa hẳn đúng. Bởi trước ông, đã từng có người đoạt giải thưởng cao quý này cũng đang ngồi tù, hay đang trong vòng lao lý. Có thể kể ra đây là ông Nelson Mandela: Ông đoạt giải Nobel hòa bình năm 1993, gắn liền với những hoạt động chống lại các chính sách phân biệt chủng tộc. Cuộc đời ông gắn liền với nhiều lần giam cầm liên tục từ năm 1962 cho tới năm 1982; Bà Aung San Suu Kyi: Bà đoạt giải Nobel hòa bình năm 1991 trong khi bà bị quản thúc tại gia, bà là nhà lãnh đạo đối lập ủng hộ dân chủ Miến Điện. Bà đã được trả tự do năm 1995, rồi vừa mới bị cầm giữ lại – và lại bị lại lần nữa. Hiện nay bà vẫn là một tù nhân.

Vậy có chăng sự bàn tán xung quanh giải thưởng Nobel hòa bình năm nay vì ông Lưu Hiểu Ba là người Trung Quốc. Thật vậy, có một đặc điểm dễ nhận thấy là trong thời gian gần đây, trên các phương tiện truyền thông Tiếng Việt toàn thế giới nói chung, Việt Nam nói riêng, đặc biệt là các Blogger, hầu hết những tin tức liên quan đến Trung Quốc hay mang yếu tố Trung Quốc đều nhận được sự chú ý. Từ những chuyện mang tầm quốc tế như giải Nobel hòa bình, tranh chấp Biển Đông, biển Hoa Đông, đến những chuyện tầm cỡ quốc gia như Bauxite Tây Nguyên, bắt ngư dân Quảng Ngãi và gần đây là bộ phim lịch sử Việt Nam tràn ngập dáng dấp Trung Quốc.

Trong hầu hết các bài viết, những phản ánh liên quan đến Trung Quốc hay mang yếu tố Trung Quốc, đa phần đều tỏ ra không hài lòng với cách cư xử, cách giải quyết của chính quyền Trung Quốc, nặng hơn là đã có những lo ngại thật sự về cách ứng xử từ phía Trung Quốc trong mọi vấn đề từ trong nước đến vấn đề quốc tế. Sự việc nổi bật trong thời gian gần đây gây sự chú ý dư luận có thể kể ra là cái lưỡi bò mà Trung Quốc tự vẽ ra trên Biển Đông.

Trung Quốc trong mắt mọi người như một anh nhà giàu tham lam, kệch cỡm. Anh nhà giàu này đã cặm cụi làm giàu bằng bất cứ giá nào, không cần biết đến đúng sai, bất chấp đạo lý miễn sao vét đầy túi tham. Khi nhìn lại, xung quanh anh ta không còn ai thân thiết, không còn ai bầu bạn. Cuối cùng anh ta bị xa lánh, bị lên án.

Đã có một bộ phận người Việt Nam không ưa thích gì người Trung Quốc, một số người cực đoan hơn còn đòi tẩy chay hàng Trung Quốc, xem Trung Quốc như một hiểm họa tiềm tàng nguy hiểm. Đó là thực tế đáng suy nghĩ đối với Trung Quốc.

Trở lại sự kiện giải thưởng Nobel hòa bình. Sự việc này sẽ không gây ồn ào dư luận nếu nó được trao cho người khác hoặc người được trao là ông Lưu Hiểu Ba không phải là người Trung Quốc. Đã có sự lên tiếng kêu gọi thả tự do cho ông Lưu Hiểu Ba được phát ra từ những người có tầm ảnh hưởng nhất nhì trên thế giới như Tổng thống Mỹ Obama và một số nhân vật quan trọng của Quốc tế khác, … Trong khi đó, Trung Quốc liên tục lên tiếng phản đối giải thưởng này.

Một giải thưởng danh giá, lâu đời và có uy tín như giải Nobel được trao, tức là những người đánh giá và trao giải thưởng đã tham vấn thật kỹ càng, khách quan, đánh giá đúng công trạng của người đoạt giải. Điều đó là sự thật. Không cần phải quá nhiều bàn cãi quanh giải thưởng này như trong thời gian qua. Có chăng nên bàn tán xem người nhận giải có xứng đáng hay không xứng đáng mà thôi.

Qua sự kiện ông Lưu Hiểu Ba nhận giải thưởng Nobel hòa bình, thiết nghĩ đã đến lúc người Trung Quốc cần suy nghĩ lại, cần có cái nhìn khách quan trong mọi sự việc, có cách hành xử hợp đạo lý hơn với chính họ và với thế giới bên ngoài, lúc đó mới nhận được cái nhìn thiện cảm hơn từ mọi người.

Ngay từ bây giờ, Trung Quốc nên biết hãnh diện vì công dân họ, ông Lưu Hiểu Ba là một người Trung Quốc đích thực đạt được giải Nobel danh giá.

Khi Tổng thống làm tài xế

Trực tiếp lái xe cho Thống đốc bang California, Tổng thống Nga đã tiết kiệm được một khoản tiền ngân sách nhà nước, và hơn cả, ông còn giới thiệu một thông điệp quan trọng cho thế giới về một nước Nga hiếu khách, thanh bình.

Trần Minh Quân

Ngày 11/10/2010, Tổng thống Nga Dmitry Medvedev đã trở thành tài xế cho Thống đốc California khi ông chủ điện Kremlin đích thân lái xe đưa vị khách Mỹ thăm trung tâm công nghệ vốn được mệnh danh là “Thung lũng Silicon” của nước Nga.

Đọc tin này kèm theo những bức hình hai nhà lãnh đạo vừa lái xe, vừa nói chuyện như những người bạn trong một khung cảnh yên bình thật thú vị, nó trái ngược với hình ảnh những đoàn xe đông người tháp tùng, cửa đóng kín mít, chạy hết tốc độ, có cảnh sát dẫn đường như ở Việt Nam.

Là tổng thống nước Nga, đang tiếp một Thống đốc của Hoa Kỳ, với những quy tắc ngoại giao, với quyền lực và khả năng, ông Dmitry Medvedev có quyền ngồi một chỗ, để được phục vụ đến tận nơi, được một đoàn hộ tống tiền hô hậu ủng, với xe cảnh sát có còi hú dẫn đường. Vậy mà ông ấy đã không làm vậy, ông chọn cách trực tiếp làm tài xế cho ông Thống đốc với biệt danh “người cơ bắp”, lái xe chạy trước, đoàn người liên quan chạy sau. Một hình ảnh giản dị đến lạ kỳ, nhưng cũng “ngoại giao” đến lạ kỳ.

Nhìn những hình ảnh nói cười giữa hai người, dường như ông Thống đốc California cũng rất hài lòng với sự giản đơn đến “quê mùa” trong phong cách ngoại giao của Tổng thống  Nga.

Trực tiếp lái xe cho Thống đốc bang California, Tổng thống Nga đã tiết kiệm được một khoản tiền ngân sách nhà nước, và hơn cả, ông còn giới thiệu một thông điệp quan trọng cho thế giới về một nước Nga hiếu khách, thanh bình.

Trong ngoại giao, đôi lúc cũng cần sự nghiêm trang và những nghi thức bắt buộc. Tuy nhiên, những nghi thức cầu kỳ, quá tốn kém có thực sự cần thiết với mọi hoàn cảnh? Đâu nhất thiết phải đoàn này, đoàn nọ, veston, xế hộp, tiền hô hậu ủng mới là ngoại giao?

Nhìn những đoàn xe chạy dài, kính đóng kín mít, có cảnh sát dẫn đường với còi hú inh ỏi hàng ngày vẫn thường xuất hiện trên đường phố ở Việt Nam. Không biết người ngồi trong xe đó là những ai, mức độ quan trọng như thế nào? Nhưng có thể thấy rằng đó là những hình ảnh không được thân thiện, phô trương quá mức và không thể hiện được Việt Nam là một đất nước thanh bình.

Một nước Nga giàu có, hùng mạnh nhưng Tổng thống nước Nga lại quá gần gũi và đơn giản. Đó là hình ảnh biết nói, rất đáng để cho Việt Nam suy ngẫm và học hỏi.

 

Cứu trợ: Sao cứ phải là mì tôm?

Trong cơn mưa gió bão bùng, nước lũ đen ngòm, không có củi đốt, không có lửa, không có nước sạch, không có điện, … thiếu thốn mọi bề. Thử hỏi người được nhận mì tôm chỉ biết lấy gì để nấu chín ngoài việc ăn sống?

Trần Minh Quân

Năm ào cũng vậy, miền trung lại mưa bão, lại lũ lụt, cũng là lúc những tấm lòng ở mọi miền của đất nước lại hướng về.

Trong những vật phẩm cứu trợ, ngoài những nhu yếu phẩm cần thiết ít ỏi, quan sát quanh từng đợt cứu trợ, thức ăn được mang đến cho đồng bào vùng lũ đa số là mì tôm (mì gói).

Trong cơn mưa gió bão bùng, nước lũ đen ngòm, không có củi đốt, không có lửa, không có nước sạch, không có điện, … thiếu thốn mọi bề. Thử hỏi người được nhận mì tôm chỉ biết lấy gì để nấu chín ngoài việc ăn sống?

Khuyến cáo của các nhà sản xuất mì tôm về cách dùng là  phải nấu chín bằng nước sôi. Vậy ăn sống có ảnh hưởng gì đến sức khỏe của người dân hay không thì ít ai nhắc đến. Có một điều chắc chắn rằng, ăn mì tôm sống trong tình trạng thiếu nước sạch để uống dễ dẫn đến tiêu chảy và những thứ bệnh khác về tiêu hóa.

Việc cứu trợ là cần kíp, cần phải nhanh chóng, tuy nhiên mì tôm sẽ thực sự là cần thiết nếu người dân đã đảm bảo được nơi ăn, chốn ở, có nước sạch, có củi lửa để đun sôi nấu chín.

Trẻ em nhai mì tôm sống ngay sau khi nhận hàng cứu trợ

 

Qua những bức ảnh báo chí đưa tin, những thùng mì tôm được trao ngay cả khi người dân đang bị ướt mềm, đang vật vã trong cơn mưa, trong nước lũ như thời gian qua vẫn làm và hiện tại vẫn đang diễn ra, những người tham gia cứu trợ có biết được rằng người dân sẽ ăn chúng bằng cách nào?

Miền trung lũ lụt, năm nào cũng vậy, cứ khoảng tháng 8 âm lịch kéo dài đến hết tháng chạp, các cơn mưa lũ thường xuyên xảy ra, trãi đều trên chiều dài dãi đất miền trung. Đó là quy luật của thời tiết, ai đã là người Việt Nam đều biết, và cũng đến khoảng thời gian này chắc chắn sẽ có cứu trợ, nào là áo quần, nhu yếu phầm, nước uống, thức ăn sẽ lại được chuyển đến.

Hiện nay, các phương tiện như máy bay trực thăng, tàu thuyền có thể cung cấp ngay tức thì những nhu yếu phẩm ấy đến tận vùng lũ trong thời gian ngắn, vậy tại sao không có những đội cứu hộ, cứu nạn chuyên nghiệp, cứ đến thời điểm mưa lũ này thì chuẩn bị những thức ăn chín, lưu trữ được dài ngày phân phát cho những bà con đang bị mắc kẹt trong cơn lũ dữ.

Những thức ăn như lương khô, đồ hộp là những sản phẩm ưu tiên trong các cuộc cứu trợ ở các nước phương tây. Đơn giản vậy mà sao chúng ta không bắt chước được?

Cứu trợ là việc làm cao đẹp, thể hiện tinh thần đùm bọc, chia sẻ của mọi người đối với những người đang hoạn nạn. Tuy nhiên, tính hiệu quả và hợp lý của công tác cứu trợ thì ít người quan tâm đến. Người dân đang đắm mình trong nước lũ, cần nhất là nước sạch, thuốc men và thức ăn chín, an toàn đến sức khỏe.

Hương Lan – Tuấn Vũ và Đặng Thái Sơn

 

Sự cảm thụ, trình độ cảm thụ âm nhạc của mỗi người khác nhau. Mỗi dòng nhạc đều có một đối tượng khán giả riêng. Quan trọng nhất là xây dựng một nền âm nhạc có chất lượng, có sức sống với thời gian, thể hiện được cái hay, cái đẹp.

Trần Minh Quân

Nền văn hóa của một quốc gia nói chung bao gồm rất nhiều yếu tố. Hiện nay định nghĩa về văn hóa vẫn chưa thống nhất, hiểu một cách ngắn gọn thì Văn hóa là khái niệm mang nội hàm rộng với rất nhiều cách hiểu khác nhau, liên quan đến mọi mặt đời sống vật chất và tinh thần của con người.

Theo nghĩa hẹp thì Văn Hóa dùng để chỉ văn chương và nghệ thuật, trong đó có đủ các bộ môn ca, nhạc, vũ, hội họa, điêu khắc, kiến trúc, kịch trường, điện ảnh. Nghĩa  này được dùng khi nói tới một công trình văn hóa, tác phẩm văn hóa, trung tâm văn hóa, nhà văn hóa, đêm văn hóa, trình diễn văn hóa, triển lãm văn hóa.

Vậy, để đánh giá trình độ văn hóa thấp hay cao, nếu xét riêng một khía cạnh âm nhạc thì đúng nhưng chưa đủ.

Trong âm nhạc, có thể phân chia ra những dòng nhạc khác nhau dựa trên những yếu tố khác nhau. Nếu dựa trên chiều dài lịch sử hình thành, có thể phân biệt dòng nhạc dân tộc (dân ca, dân gian) và dòng nhạc hiện đại. Nếu xét trên khía cạnh cảm thụ, đối tượng thưởng thức, có thể phân chia thành dòng nhạc quần chúng (bình dân) và dòng nhạc bác học.

Trở lại bài viết của Khi Đặng Thái Sơn không thể “địch” lại Hương Lan, Tuấn Vũ của tác giả Đặng Hữu Phúc. Tác giả so sánh sự hưởng ứng của khán giả đối với Đặng Thái Sơn và Hương Lan, Tuấn Vũ, và kết luận rằng: “sự kiện âm nhạc” nổi bật trong thời gian trước thềm Đại lễ lại là những đêm nhạc “Sến” của Hương Lan, Tuấn Vũ (!!!). Những chuyện này trước đây không thể xảy ra.

Sự so sánh này e rằng khập khiểng. Ta không thể so sánh Đặng Thái Sơn với Hương Lan, Tuấn Vũ, bởi lẽ theo định nghĩa ở trên thì Tuấn Vũ, Hương lan trình diễn loại âm nhạc bình dân, quần chúng, phù hợp với đại đa số người dân, ai cũng có thể nghe và hiểu được. Còn Đặng Thái Sơn đang trình diễn một loại âm nhạc bác học, mà đã là âm nhạc bác học thì không phải ai cũng thích xem, thích nghe và có thể cảm nhận hết cái hay, cái đẹp, cái bác học của nó.

Có một điều chắc chắn rằng Đặng Thái Sơn không bao giờ muốn mình là Hương Lan, Tuấn Vũ và ngược lại Hương Lan, Tuấn Vũ cũng sẽ không bao giờ trở thành Đặng Thái Sơn. Đặng Thái Sơn hay Hương Lan, Tuấn Vũ luôn có những khán của riêng mình. Đó là điều không cần bàn cãi.

Còn nhận định “chuyện này trước đây không thể xảy ra” cũng chưa chính xác. Sự ra đời dòng nhạc bình dân này cũng đã gắn liền và tiếp bước của dòng nhạc dân tộc, nó bình dân, mộc mạc, dễ đi vào lòng người và luôn có một lượng khán thính giả rất lớn thưởng thức và hâm mộ. Chỉ có điều, sự kiện Hương Lan, Tuấn Vũ được chào đón và hưởng ứng ngay tại Nhà Hát Lớn Hà Nội có đôi chút đáng bàn, bởi từ lâu, nơi đây thường gắn liền với những sự kiện âm nhạc lớn, mang tính bác học hơn là tính bình dân.

Nếu so sánh giữa những giá trị trong âm nhạc hiện đại nhằm đánh giá mức độ hiểu biết và trình độ cảm thụ âm nhạc, nên chăng hãy so sánh dòng nhạc “sến” của Hương Lan, Tuấn Vũ (theo tác giả Đặng Hữu Phúc) và dòng nhạc lãng mạn, tiền chiến của những tác giả nổi tiếng một thời như Văn Cao, Đặng Thế Phong, Phạm Đình Chương, Đoàn Chuẩn, Từ Linh, Nguyễn Văn Thương, Lê Thương, …

Nói một cách công bằng, thực trạng hiện tại vẫn luôn có một lượng lớn khán thính giả, nhất là khán giả trẻ, đang say mê một cách mù quáng, đang cổ vũ cuồng nhiệt cho một thứ nhạc thị trường “rác rưởi”, cho những nhạc sĩ trẻ với những bài hát không giống ai, hay nói đúng hơn là phản âm nhạc. Chính xu hướng ấy, những con người ấy từ nhạc sĩ sáng tác, đến ca sĩ thể hiện, người nghe loại nhạc này mới làm hoăn ố bộ mặt văn hóa âm nhạc Việt Nam. Đây mới là điều đáng suy nghĩ.

Trong bài viết Sao lại so Đặng Thái Sơn với Hương Lan, Tuấn Vũ? đăng trên Tuần Việt Nam ngày 05/09/2010, tác giả cho rằng “cảm nhận âm nhạc của người Việt Nam nói chung và cảm nhận âm nhạc của người Hà Nội nói riêng ngày càng đơn giản, dễ dãi. Nguyên nhân một phần do cơ chế thị trường. Những chủ thể đầu tư vào thị trường âm nhạc luôn đặt lợi nhuận lên hàng đầu, thị trường tự điều chỉnh có cầu thì cung sẽ đáp ứng tối đa và mặc dù kinh doanh mặt hàng đặc biệt là văn hóa nhưng cơ quan quản lý nhà nước không định hướng, kiểm soát mới dẫn tới thực trạng như hiện nay bởi đối tượng trẻ là đối tượng rất cần nhiều định hướng đúng đắn”. Đây chính là vấn đề. Thực trạng này ai cũng có thể nhìn thấy. Tuy nhiên, để nâng cao sự hiểu biết, bắt đi sự đơn giản, dễ dãi trong tư duy cảm thụ âm nhạc là một vấn đề lớn, cần có sự hợp sức của toàn xã hội, mà đâu tiên, hãy bắt nguồn từ những nhà quản lý. Sự quá dễ dãi trong cấp phép những tác phẩm âm nhạc phản âm nhạc trong thời gian qua đã tạo nên một bộ mặt nhếch nhác của nền âm nhạc Việt Nam hiện nay. Cần thiết phải rà soát lại những tác phẩm âm nhạc “rác rưởi” này nhằm làm sạch hơn môi trường âm nhạc, trả lại cho âm nhạc vẽ đẹp vốn có của nó.

Đó là vấn đề cấp bách, cần làm ngay. Để xử lý một cách căn bản, cần thiết nhất là việc hãy đào tạo ra một lớp nhạc sĩ phải hiểu biết cái đẹp, cái hay, có tâm, có năng lực, nhằm tạo ra những tác phẩm có chất lượng. Mặc khác, hãy định hướng nhu cầu thẫm mĩ trong khán giả, nhất là khán giả trẻ, đưa hẳn vào giảng dạy trong nhà trường.

Có một câu chuyện đơn giản mà đáng suy ngẫm về cảm nhận âm nhạc cần kể ra đây cho mọi người biết. Có một người nói rằng: Thời trẻ, ông hay dắt người yêu vào phòng trà nghe nhạc. Hơn ba năm sau, ông cũng dắt người ấy (nay là vợ) vào phòng trà nghe nhạc, cũng vẫn những bài hát ấy, nay nghe lại vẫn hay như ngày nào.

Sự cảm thụ, trình độ cảm thụ âm nhạc của mỗi người khác nhau. Mỗi dòng nhạc đều có một đối tượng khán giả riêng. Quan trọng nhất là xây dựng một nền âm nhạc có chất lượng, có sức sống với thời gian, thể hiện được cái hay, cái đẹp.

Nói rằng văn hóa đang xuống cấp, đó là thực trạng có thực. Tuy nhiên, nhìn vào sự kiện Hương Lan, Tuấn Vũ được chào đón tại Nhà Hát Lớn để đánh giá e rằng chưa chính xác, mà nên nhìn tổng quan về tình hình âm nhạc Việt Nam hiện nay thì sẽ công bằng hơn.